Müzik ve Sahne Sanatları Araştırmaları Dergisi, Yıl 2 Sayı 1

MÜZİK VE TOPLUMSAL CİNSİYET ÜZERİNE YAZILMIŞ LİSANSÜSTÜ TEZLERİN BİBLİYOMETRİK ANALİZİ

Sena DEMİRCİ — 2026-07-20

Bu araştırmanın amacı, Türkiye’de müzik ve toplumsal cinsiyet alanında üretilen lisansüstü tezlerini bibliyometrik analiz yöntemiyle inceleyerek alanın mevcut durumunu, zamansal gelişimini ve alan eğilimlerini ortaya koymaktır. Araştırma kapsamında Yükseköğretim Kurulu (YÖK) Ulusal Tez Merkezi veri tabanında yer alan ve 2019-2025 yılları arasında tamamlanan lisansüstü tezler taranmıştır. “Toplumsal cinsiyet” dizin kelimesi kullanılarak ulaşılan 21 tez araştırmanın veri setini oluşturmuştur. Verilerin çözümlenmesinde performans analizi yaklaşımı benimsenmiş; elde edilen bulgular elektronik tablolama yazılımları aracılığıyla tablolaştırılarak yorumlanmıştır.

Araştırma bulgularına göre akademik üretimin en yoğun biçimde 2019 yılında gerçekleştiği (f=8) ve tezlerin 17 farklı üniversiteye dağıldığı saptanmıştır. Kurumsal dağılımda İstanbul Üniversitesi’nin (f=3) öncü konumda yer aldığı belirlenmiştir. Anasanat/anabilim dalları incelendiğinde Müzikoloji Anabilim Dalı’nın (f=5) en fazla tez üreten birim olduğu görülmüştür. Tez türleri incelendiğinde yüksek lisans çalışmalarının belirgin bir çoğunluk oluşturduğu (f=18) saptanmıştır. Tematik eğilimler açısından kadın kimliğini merkeze alan çalışmaların (f=15) ve geleneksel müzik alanındaki araştırmaların (f=10) literatürde ağırlıklı konumda olduğu belirlenmiştir. Yazar ve danışman cinsiyet dağılımı incelendiğinde yazar düzeyinde kadın akademisyenlerin belirgin bir çoğunluğu oluşturduğu (f=16), danışmanlık düzeyinde ise erkek akademisyenlerin de sürece kayda değer katkı sağladığı (f=8) sonucuna varılmıştır.

Türkiye’de Popüler Müzik Üzerine Yazılan Lisansüstü Tezlerin Bibliyometrik Analizi

Barış AKTAŞ — 2026-07-20

Bu çalışma, Türkiye’de 1994-2025 yılları arasında popüler müzik üzerine yazılmış lisansüstü tezlerin bibliyometrik profilini ve otuz yıllık akademik gelişimini incelemektedir. Araştırmanın amacı, popüler müzik çalışmalarının yıllara, üniversitelere, anabilim dallarına, tez türlerine ve tematik kategorilere göre dağılımını haritalandırarak alandaki genel eğilimleri ortaya koymaktır. Çalışmada karma yöntem kullanılmış; dahil edilme kriterlerini karşılayan 63 lisansüstü tez, Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi veri tabanında “pop müzik”, “popüler müzik” ve “Anadolu pop” anahtar kelimeleriyle yapılan taramalar sonucunda analize dahil edilmiştir.

Araştırma bulgularına göre, alandaki ilk tez 1994 yılında yazılmıştır. Türkiye’nin 2003 Eurovision Şarkı Yarışması birinciliğinin muhtemel etkisiyle akademik ilgi 2004 yılında ivme kazanmış, en yüksek üretim düzeyine ise 2019 yılında ulaşılmıştır. İncelenen tezlerin 49’u yüksek lisans, 14’ü doktora düzeyindedir. Veri setinde yer alan 32 üniversite arasında Dokuz Eylül Üniversitesi ve İstanbul Teknik Üniversitesi öne çıkan kurumlar olmuştur. Akademik üretimde müzik ve ilgili anabilim dalları ilk sırada yer alsa da iletişim/medya ile sosyoloji/felsefe alanlarında gerçekleştirilen çalışmalar, popüler müziğin toplumsal boyutlarına yönelik akademik ilginin arttığını göstermektedir. Tematik açıdan çalışmaların ağırlıklı olarak “Müzikolojik ve Yapısal Analizler” ile “Sosyokültürel ve Kimlik Odaklı Çalışmalar” etrafında yoğunlaştığı tespit edilmiştir.

Sonuç olarak çalışma, Türkiye’de popüler müzik araştırmalarının dinamik, disiplinlerarası ve çok sesli bir akademik araştırma alanına dönüştüğünü ortaya koymaktadır.

TÜRKİYE’DE MÜZİK TEKNOLOJİSİ ALANINDA MİKS VE MASTERING ÜZERİNE YAZILAN LİSANSÜSTÜ TEZLERİN BİBLİYOMETRİK ANALİZİ

Ekin Baran YILDIZ — 2026-07-20

Bu çalışma, 2014–2025 yılları arasında Türkiye’de müzik teknolojisi alanında miks ve mastering konuları üzerine yazılan lisansüstü tezlerin genel görünümünü ortaya koymayı amaçlamaktadır. Araştırma kapsamında, YÖK Ulusal Tez Merkezi veri tabanında yer alan ve doğrudan bu konulara odaklanan 18 adet lisansüstü tez incelenmiştir.

Araştırmanın yöntemi, nicel araştırma modellerinden biri olan tarama modeline dayanmaktadır. Elde edilen veriler; yıllar, üniversiteler, anabilim dalları, tez türleri ve tematik başlıklar değişkenleri üzerinden bibliyometrik analiz teknikleri kullanılarak çözümlenmiştir.

Araştırma sonuçlarına göre, incelenen tezlerin 14 tanesi yüksek lisans, 4 tanesi ise doktora düzeyindedir. Akademik üretimin özellikle 2024 yılında 6 tez ile zirve yaptığı ve son yıllarda sayısal bir ivme kazandığı görülmektedir. Kurumsal bazda Bahçeşehir Üniversitesi (6 tez) ve İstanbul Teknik Üniversitesi (5 tez) en fazla katkı sağlayan kurumlar olarak öne çıkmaktadır. Tematik açıdan ise çalışmaların en fazla "İşitsel Algı ve Estetik" (6 tez) ile "Yapay Zekâ ve Otomasyon" (5 tez) başlıklarında yoğunlaştığı tespit edilmiştir. Sonuçlar, Türkiye’deki akademik gelişimin son yıllarda geleneksel yaklaşımlardan yapay zekâ ve uzamsal ses teknolojilerine doğru evrildiğini göstermektedir.

BİREYSEL ÇALGI EĞİTİMİ BAĞLAMA DERSİNİN ÖĞRETİM SÜRECİNE İLİŞKİN ÖĞRETİM ELEMANI GÖRÜŞLERİ

Mehmet Faruk GÖÇKadir YILMAZ — 2026-07-20

Bu araştırma, eğitim fakültelerinin müzik eğitimi anabilim dallarında yürütülen bireysel çalgı (bağlama) dersinin öğretim sürecini derinlemesine incelemek ayrıca müzik eğitimi alanına katkı sağlamayı hedefleyerek, bağlama derslerinin öğretim sürecine dair kapsamlı bir bakış açısı sunmakta ve gelecekte yapılacak çalışmalar için önemli bir referans kaynağı olmayı amaçlamaktadır. Çalışmada, bağlama derslerinde uygulanan öğretim yöntemleri, ders içeriği, öğretmen-öğrenci etkileşimi, karşılaşılan zorluklar ve değerlendirme süreçleri ele alınmıştır. Nitel araştırma desenine dayalı olarak yürütülen bu çalışmada, veriler amaçlı ölçüt örnekleme yöntemiyle belirlenen öğretim elemanlarıyla gerçekleştirilen yarı yapılandırılmış görüşmeler yoluyla toplanmıştır. Görüşmelerden elde edilen veriler, içerik analizi yöntemi kullanılarak sistematik bir şekilde değerlendirilmiştir.

Elde edilen bulgular, bağlama derslerinde kullanılan öğretim yöntemlerinin öğrencilerin çalgı becerilerini geliştirmede ve müzikal yeterlilik kazanmalarında belirleyici bir rol oynadığını göstermektedir. Ayrıca, öğretim elemanlarının ders süreçlerinde karşılaştıkları zorluklar ve değerlendirme kriterleri detaylı bir şekilde analiz edilmiştir. Çalışmanın sonuçları, bireysel çalgı eğitimi kapsamında bağlama derslerinin daha verimli ve etkili hale getirilmesi için çeşitli öneriler sunmaktadır. Bu doğrultuda, bağlama öğretiminde kullanılan yöntemlerin çeşitlendirilmesi, bireysel öğrenme süreçlerine daha fazla odaklanılması ve öğrenci geri bildirimlerinin daha etkin bir şekilde değerlendirilmesi gerektiği vurgulanmaktadır.

TÜRKİYE'DE MÜZİK TEKNOLOJİLERİ ALANINDA YAZILIM VE DİJİTAL SES İŞLEME ODAKLI LİSANSÜSTÜ TEZLERİN BİBLİYOMETRİK ANALİZİ

İlker İnan ERTENLİ — 2026-07-20

Bu araştırmanın amacı, Türkiye’de müzik teknolojileri alanında yazılım ve dijital ses işleme (DSP) odaklı üretilen lisansüstü tezleri bibliyometrik analiz yöntemiyle inceleyerek; alanın mevcut durumunu, tarihsel gelişimini ve tematik eğilimlerini ortaya koymaktır. Araştırma kapsamında, Yükseköğretim Kurulu (YÖK) Ulusal Tez Merkezi veri tabanında yer alan ve 1997-2024 yılları arasında tamamlanan lisansüstü tezler taranmıştır. Belirlenen kriterlere uygun olarak seçilen ve yazılım geliştirme, MIDI kontrolör tasarımı, sensör teknolojileri ve ses sentezi gibi konuları kapsayan 23 lisansüstü tez, araştırmanın veri setini oluşturmuştur. Verilerin analizi betimsel istatistik yöntemleri kullanılarak yapılmış; frekans dağılımları tablolar aracılığıyla sunulmuştur. Bu araştırma, tarama modeline dayalı olarak gerçekleştirilen bir nicel yöntem araştırmasıdır. Araştırmanın verileri doküman incelemesi yöntemiyle YÖK Ulusal Tez Merkezi Veri Tabanı üzerinden toplanmıştır. Araştırma kapsamında elde edilen veriler bir bibliyometrik analiz yöntemi olan performans analizi ile çözümlenmiştir. Araştırma bulgularına göre; ilgili literatürün özellikle 2021 yılından itibaren belirgin bir ivme kazandığı, incelenen çalışmaların büyük çoğunluğunun yüksek lisans (f=20) düzeyinde olduğu, doktora (f=3) düzeyindeki çalışmaların ise henüz sınırlı sayıda kaldığı görülmüştür. Tezlerin konu dağılımında; yeni nesil enstrüman ve arayüz tasarımı, dijital ses işleme algoritmaları, yapay zekâ uygulamaları ve müzik eğitimi yazılımlarının öne çıktığı saptanmıştır. Sonuç olarak, Türkiye’deki müzik teknolojileri araştırmalarının mühendislik, bilişim ve sanat disiplinlerini birleştiren güçlü bir disiplinlerarası (interdisipliner) yapıya evrildiği gözlenmiştir.